دو عضو هیئتنمایندگان اتاق تهران در دومین همایش ملی کسبوکارهای خانوادگی که در اتاق اصفهان برگزار شد، از ضرورت برنامهریزی، آموزش، گفتمانسازی مبتنی بر تعامل سازنده و همچنین ایجاد زیرساختهای حقوقی و قانونی شفاف برای مدیریت چالشهای انتقال کسبوکار خانوادگی به نسلهای بعدی سخن گفتند. پیام باقری و حسن فروزانفرد با اشاره به اهمیت خانوادههای کارآفرین در توسعه اقتصادی کشور، انتقال بیننسلی را مهمترین چالش این بنگاههای اقتصادی برشمردند.
دومین همایش ملی کسبوکارهای خانوادگی با شعار «خانوادههای کارآفرین، پای کار ایران» روز سهشنبه ۲۵ آذرماه با همکاری اتاق بازرگانی اصفهان و انجمن ترویج کسبوکارهای خانوادگی برگزار شد. در این رویداد، پیام باقری عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران و نایبرئیس اتاق ایران و همچنین حسن فروزانفرد، رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران، به بررسی ابعاد فرهنگی، تاریخی و اقتصادی کسبوکارهای خانوادگی پرداختند.
تداوم و تعهد؛ راز ماندگاری کسبوکارهای خانوادگی
پیام باقری در این همایش، کسبوکارهای خانوادگی را از اصیلترین و ریشهدارترین اشکال فعالیت اقتصادی دانست و با اشاره به پیشینه تاریخی آنها گفت: خانوادههای کارآفرین از دوران پیش از انقلاب صنعتی نقشی اساسی در اقتصاد جهان داشتهاند و برخلاف تصور، با آغاز انقلاب صنعتی در قرن هجدهم نهتنها حذف نشدند، بلکه توانستند در گذر از انقلابهای صنعتی دوم، سوم و چهارم نیز جایگاه خود را حفظ کنند.
او با تاکید بر پیوند عمیق این نوع کسبوکار با فرهنگ ایرانی افزود: کسبوکارهای خانوادگی بخشی جداییناپذیر از تاریخ اقتصادی ایران هستند؛ از تجارتخانههای عصر صفوی گرفته تا کارگاهها و بازارهای دوره قاجار. در آن دوران، نام خانوادگی خود نوعی ضمانت اعتبار و تعهد محسوب میشد؛ الگویی که امروز نیز در بسیاری از برندهای معتبر جهانی دیده میشود.
این عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران، ویژگی مشترک این بنگاهها را تبدیل روابط خانوادگی به ساختارهای مدیریتی عنوان کرد و گفت: محور اصلی فعالیت در کسبوکارهای خانوادگی، خلق ارزش است. اعتماد، تعهد و وفاداری در روابط کاری باعث کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری شده و همین امر به مزیت رقابتی آنها تبدیل شده است.
باقری با اشاره به انگیزههای تداوم این کسبوکارها گفت: نگاه در کسبوکارهای خانوادگی بلندمدت است. اگرچه سود اهمیت دارد، اما حفظ اعتبار نام خانوادگی و استمرار فعالیت، انگیزهای قویتر بهشمار میرود. به همین دلیل، کیفیت در اولویت قرار میگیرد، چرا که آسیب دیدن نام خانواده بهسادگی قابل جبران نیست.
انتقال بیننسلی؛ چالش اصلی پیشروی بنگاههای خانوادگی
او مهمترین چالش کسبوکارهای خانوادگی را انتقال بیننسلی دانست و اظهار کرد: تفاوت نگرش میان نسلها، بهویژه در زمینه فناوری، سرعت تصمیمگیری و ساختارهای اداری، این فرایند را پیچیده کرده است. نسل جوان بهدنبال تحول و نوآوری است، در حالی که نسلهای پیشین رویکردی محتاطانهتر دارند.
باقری تاکید کرد که انتقال بیننسلی یک فرایند تدریجی است، نه یک رویداد ناگهانی، و افزود: مدیریت موفق این انتقال نیازمند برنامهریزی، آموزش، گفتوگوی سازنده میان نسلها و همچنین وجود زیرساختهای حقوقی و قانونی شفاف است.
او همچنین به شرایط محیط کسبوکار کشور اشاره کرد و گفت: مداخلات گسترده دولت در اقتصاد، رقابتپذیری را کاهش داده و نگاه نسل جدید به آینده کسبوکار را تحت تاثیر قرار داده است؛ مسئلهای که در نهایت میتواند به کوچک شدن بنگاههای اقتصادی منجر شود.
عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران در پایان خاطرنشان کرد: کسبوکار خانوادگی صرفاً یک فعالیت اقتصادی نیست، بلکه مسیری مشترک برای ساختن یک روایت اقتصادی در کنار اعضای خانواده است؛ بنگاههایی کمصدا اما تاثیرگذار که با تکیه بر اعتماد، تعهد و نگاه بلندمدت، نقش مهمی در اشتغال پایدار و توسعه اجتماعی دارند.
نقش اتاقهای بازرگانی در عبور از انتقال نسلی
در ادامه همایش، حسن فروزانفرد انتقال بیننسلی را یکی از چالشهای جدی کسبوکارهای خانوادگی دانست و گفت: بسیاری از بنگاههایی که طی سه دهه گذشته شکل گرفتهاند، امروز در آستانه جابهجایی نسلی قرار دارند. ضروری است اتاقهای بازرگانی بررسی کنند چه تعداد از اعضای آنها در این مرحله حساس هستند.
رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران تاکید کرد: اگر از این بنگاهها در فرآیند انتقال نسلی حمایت نشود، آسیب خواهند دید و این آسیب مستقیماً به اتاقهای بازرگانی نیز منتقل میشود.
او افزود: بخش قابلتوجهی از پرداختیهای اتاقهای بازرگانی توسط کسبوکارهایی انجام میشود که در مرحله انتقال نسلی هستند؛ بنابراین حمایت از آنها برای تداوم حیات اتاقها نیز امری ضروری است.
فروزانفرد به پژوهشی در حال انجام در اتاقهای بازرگانی ایران اشاره کرد و گفت: در این تحقیق، ضمن بررسی تجربیات بینالمللی، حدود ۴۰۰ مصاحبه با صاحبان کسبوکارهای خانوادگی انجام خواهد شد تا چالشها و راهکارهای انتقال بیننسلی بهطور دقیق آسیبشناسی شود.
او همچنین از همکاری با اتاقهای بازرگانی دیگر کشورها مانند ریاض و دهلی خبر داد و افزود: نتایج این پژوهش پس از تکمیل، با اتاقهای بازرگانی استانها به اشتراک گذاشته خواهد شد.
در بخش دیگری از همایش، سعید جابر انصاری، عضو شورای راهبردی مرکز خدمات سرمایهگذاری و کسبوکارهای خانوادگی اتاق تهران، با اشاره به نقش این بنگاهها در اقتصاد گفت: در حالی که خانوادههای کارآفرین در جهان موتور محرک اقتصاد و ستون پایداری اجتماعی هستند، در ایران همچنان آنگونه که باید دیده نشدهاند.
او افزود: خانوادههای کارآفرین میتوانند در نقطه تعادل میان دولت، بازار و جامعه قرار بگیرند و همزمان به امنیت، سودآوری و رفاه اجتماعی پاسخ دهند.
بیشتر بخوانید: فقدان نقشه راه بلندمدت توسعه صنعتی، اصلیترین چالش صنعت است | سهم پایین صنایع پاییندستی و اشتغالزا از توزیع سرمایهگذاری صنعتی
