در هشتمین نشست کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق بازرگانی تهران، موضوع «نقش حکمرانی در شرایط عدمقطعیت» با حضور نمایندگان تشکلها و کارشناسان حوزه مدیریت مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در این نشست، با اشاره به خطر تداخل وظایف در بنگاههای خصوصی و خانوادگی، تأکید شد که حرکت به سوی رویکرد «صنعت ۵» و پیادهسازی نظام تصمیمگیری چابک، تنها مسیر مطمئن برای عبور سالم سازمانهای ایرانی از نوسانات و بیثباتیهای پیشبینیناپذیر اقتصادی به شمار میرود.
اعضای کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران در هشتمین نشست خود، که به بررسی کارکرد اصول حکمرانی در شرایط نااطمینانی اختصاص داشت، حکمرانی سازمانی را نه یک انتخاب اختیاری، بلکه ضرورتی فوری برای بقا و تداوم بنگاهها دانستند. به گفته حاضران، سازمانهای ایرانی بیش از هر زمان دیگری نیازمند استقرار نظامهای نهادمحور، شفاف و پاسخگو هستند تا بتوانند در مواجهه با ریسکهای پیشبینیناپذیر تابآوری خود را حفظ کنند.
ضرورت حیاتی حکمرانی برای سازمانهای ایرانی
حسن فروزانفرد، رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی، در آغاز نشست با تشریح وضعیت ویژه محیط کسبوکار ایران تأکید کرد که سازمانهای ایرانی به دلیل مواجهه مداوم با عدمقطعیت، بیش از همتایان خود در سایر کشورها به اصول حکمرانی سازمانی نیاز دارند. او حکمرانی را ابزاری برای «زنده ماندن مؤثر» خواند و افزود: حکمرانی درست، پایداری را به همراه دارد و میتواند سازمان را در توفانهای عدمقطعیت به مسیر بقا هدایت کند. به باور او، توسعه جامعه منوط به ماندگاری طولانی سازمانهاست و هدف کمیسیون، یادآوری و راهنمایی فعالان اقتصادی برای تمرکز بر این رکن حیاتی است.
تفاوت بحران و عدمقطعیت
در ادامه نشست، آذر صفری، مشاور کمیسیون، گزارشی تخصصی با عنوان «نقش حکمرانی سازمانی در شرایط عدمقطعیت» ارائه داد. طبق این گزارش، بین «بحران» و «عدمقطعیت» تفاوت مفهومی وجود دارد؛ عدمقطعیت برخلاف بحران، مسیر مشخص و قابل پیشبینی ندارد و میتواند زمینهساز شکلگیری دورههای جدید شود.
صفری با تأکید بر اینکه «حکمرانی مؤثر باید نهادمحور و سیستممحور باشد و از فردمحوری پرهیز کند»، بیان داشت: سازمانها میتوانند با استفاده از ابزارهایی مانند نقشههای ریسک، رصد مستمر سیگنالهای محیطی، چارچوبهای تصمیمگیری سریع، نظام ارزشهای سازمانی و تمرینهای دورهای، آمادگی و تابآوری خود را ارتقا دهند.
این پژوهش، راهکارهایی برای حرکت از رویکردهای انتزاعی به اقدامات عملیاتی ارائه کرده و صفری الزامات اصلی بقا در شرایط عدمقطعیت را شامل ایجاد ثبات درونی، مدیریت ساختارمند ریسک، تصمیمگیری چابک و مسئولانه و گذار به منطق «صنعت ۵.۰» با محوریت تابآوری سیستمها و همافزایی انسان و فناوری عنوان کرد.
چالشهای بنگاهها و نقش حکمرانی بالغ
در بخش دیگری از نشست، اعضای کمیسیون به تبادلنظر پرداختند و یکی از چالشهای اصلی بنگاهها را، نگاه کوتاهمدت و همپوشانی نقشها میان مجمع عمومی، هیئتمدیره و مدیریت اجرایی، به ویژه در شرکتهای خانوادگی، برشمردند.
در این تبادلنظرها تأکید شد که حکمرانی سازمانی بالغ، با شفافسازی نقشها و ایجاد سازوکارهای پاسخگویی، میتواند ثباتبخش باشد. همچنین مفهوم «پاسخدهی» به عنوان توانایی انطباق فعالانه با محیط مطرح شد. کارشناسان حاضر بر این باور بودند که پرهیز از نسخههای ثابت و تصمیمگیری صرفاً بر اساس بازخوانی گذشته، ضرورتی فوری برای مواجهه با شرایط فعلی است.
حسن فروزانفرد همچنین خاطرنشان کرد که حکمرانی سازمانی ابزار لوکس یا مختص دوران ثبات نیست، بلکه ضرورتی فوری برای بقا، تابآوری و تداوم سازمانها و نیز ایفای نقش مؤثر بخش خصوصی در توسعه کشور محسوب میشود. از این رو، لازم است این موضوع به صورت جدی در دستور کار فعالان اقتصادی و نهادهای مرتبط قرار گیرد.
جمعبندی و اقدامات آتی
در پایان نشست، اعضای کمیسیون به اتفاق آرا بر ضرورت فوری توسعه و ارتقای حکمرانی در سازمانهای ایرانی تأکید کردند و مقرر شد مباحث مطرحشده درباره راهکارهای مواجهه با عدمقطعیت جمعبندی شده و به عنوان یک سند راهبردی در اختیار هیئترئیسه اتاق تهران قرار گیرد تا فعالان اقتصادی بتوانند از آن بهرهبرداری کنند.
بیشتر بخوانید: پایان عصر کارت بازرگانی و آغاز حکمرانی دادهمحور
